# Obyekt yilini yopish va kompaniyaning yillik hisoboti

> Obyekt yilini kim va qachon yopadi hamda qayta ochadi, kompaniya tahlili nimani koʻrsatadi, PDF va DOCX dagi yillik hisobot qanday yaratiladi: tekshiruv, boʻshliqlar, Scope 2 asosi, versiyalar.

Source: https://7g.carbonplatform.asia/uz/kb/year-closing-and-report

Obyekt boʻyicha yil maʼlumotlari yigʻilib, tasdiqlangach, obyekt yili yopiladi — shundan soʻng uning maʼlumotlarini faqat koʻrish mumkin. Barcha obyektlar boʻyicha yakunlar kompaniya tahlilida koʻrinadi, administrator esa ular asosida PDF va DOCX formatidagi yillik GHG hisobotini tuzadi. Hisobotni toʻliq boʻlmagan maʼlumotlar bilan ham yaratish mumkin: boʻshliqlar unda belgilab qoʻyiladi.

## Obyekt yilini yopish

- Yilni u tugagandan keyin va maʼlumotlar toʻliq boʻlganda yopish mumkin: manbalarning barcha oylari tasdiqlangan, majburiy hujjatlar biriktirilgan, manbalar roʻyxati tasdiqlangan. Toʻliqlik nimalardan iboratligi [Hujjatlar va maʼlumotlar toʻliqligi](https://7g.carbonplatform.asia/uz/kb/documents-and-completeness) maqolasida yozilgan.
- Yilni tashkilot administratori yoki maʼlumotlarni oʻzgartirish huquqiga ega boʻlgan obyektning masʼul xodimi yopadi.
- Yopilgan yilda forma faqat koʻrish uchun ochiladi: «Yil yopilgan — faqat koʻrish».
- Yilni faqat administrator qayta ocha oladi. Yopish va qayta ochish «Oʻzgarishlar tarixi»ga «Yil yopildi» va «Yil qayta ochildi» deb yoziladi.
- Agar yil uchun Scope 3 yoqilsa, obyektlarning yopilgan yillari qayta ochiladi: ularni yopish uchun Scope 3 maʼlumotlari ham kerak boʻladi.

Davrlarni umuman nega yopish kerakligi [Chiqindilarning oylik hisobi va davrlarni yopish](https://7g.carbonplatform.asia/uz/kb/period-closing) maqolasida tushuntirilgan.

## Kompaniya tahlili

[«Obyektlar» sahifasini](https://7g.carbonplatform.asia/objects) oching va «Tashkilotning GHG tahlili» tugmasini bosing. Bu yerda:

- Scope 1, Scope 2 (energiya tarmogʻi boʻyicha) va Scope 3 kartochkalari — barcha obyektlar boʻyicha yakunlar; yil toʻliq boʻlmasa, son ostida «maʼlumot toʻliq emas» yozuvi turadi, maʼlumot boʻlmasa — nol emas, chiziqcha;
- «oldingi davrga nisbatan» taqqoslash — faqat ikkala yil ham toʻliq toʻldirilganda;
- hududlar xaritasi: hududni bosing — kartochkalar va «Chiqindilar dinamikasi» grafigi shu hudud obyektlari boʻyicha qayta hisoblanadi;
- davrni tanlash — yil, chorak yoki oy;
- «Roʻyxat» koʻrinishi: har bir obyekt uchun Scope 1, 2, 3, jami va «Hisoblangan» yoki «Toʻliq boʻlmagan maʼlumot» belgisi.

## Kompaniyaning yillik hisoboti

1. GHG tahlili sahifasida administrator «Hisobot yaratish» tugmasini bosadi. Yil hisobot panelining oʻzida tanlanadi, sukut boʻyicha — oxirgi tugagan yil.
2. «Kompaniya maʼlumotlari» boʻlimida «Xodimlar» va valyutasi bilan «Tushum»ni koʻrsating — bu maʼlumotlar hisobotga kiradi. «Hisobotdagi obyektlar» boʻlimida bosish orqali obyekt hisobotga kiritiladi yoki undan chiqariladi; chiqarilgan obyekt uchun sababini yozing.
3. Panel pastidagi «Hisobot yaratish» tugmasini bosing. Platforma yil maʼlumotlarini tekshirib, boʻshliqlar yigʻmasini va har bir obyekt kartochkasini koʻrsatadi: Scope 1, 2 va 3 boʻyicha «Butun yil uchun» boʻshliqlar va «Oylar boʻyicha» qatori. Oyni bosing — unda nima toʻldirilmagani «Kiritishga oʻtish» havolasi bilan ochiladi.
4. Boʻshliqlar boʻlmasa, tekshiruv natijasi ostidagi «Hisobot yaratish» tugmasini bosing. Boʻlsa — «Toʻliq boʻlmagan maʼlumot bilan yaratish» tugmasini: bu ongli rozilik, boʻshliqlar hisobotda belgilanadi. «Tuzatishga oʻtish» tugmasi hisobot yaratmasdan maʼlumotlarga qaytaradi.
5. «Hisobot versiyalari» roʻyxatida har bir versiya «Navbatda»dan «Tayyor»gacha boʻlgan bosqichlardan oʻtadi, shundan soʻng uni PDF va DOCX formatida yuklab olish mumkin. Versiya sanasi ostida «Maʼlumot toʻliq» yoki «Toʻliq boʻlmagan maʼlumot» deb koʻrsatiladi.

Platforma Scope 2 ni ikki usulda hisoblaydi, hisobot yakuni esa ulardan biriga tayanadi. Sukut boʻyicha Scope 2 asosi — energiya tarmogʻi boʻyicha usul (location-based). Hisobot — GHG mutaxassisi bilan kelishish uchun texnik tahrir: u GHG Protocol yoki ISO 14064 ga muvofiqlikni tasdiqlamaydi. Inventarizatsiya hisobotida nimalar boʻlishi kerakligi [Chiqindilar inventarizatsiyasi hisoboti](https://7g.carbonplatform.asia/uz/kb/inventory-report) maqolasida yozilgan.

## Misol: boʻshliqlari bor hisobot

Kompaniyaning uchta obyekti bor. Tekshiruv ofisda Scope 2 boʻyicha noyabr va dekabr toʻldirilmaganini koʻrsatdi. Administrator rahbariyatga dastlabki raqamlarni koʻrsatish uchun toʻliq boʻlmagan maʼlumotlar bilan 1-versiyani yaratadi. Bir haftadan soʻng hisob-fakturalar kiritiladi va oylar tasdiqlanadi, qayta yaratish esa «Maʼlumot toʻliq» belgili 2-versiyani beradi. Agar maʼlumotlar oʻzgarmaganida, platforma «Bu maʼlumotlar boʻyicha hisobot allaqachon bor — 1-versiya» deb javob bergan boʻlardi.

## Koʻp beriladigan savollar

### Xodim yillik hisobotni yarata oladimi?

Yoʻq, «Hisobot yaratish» tugmasini faqat tashkilot administratori koʻradi. Maʼlumotlarni koʻrish huquqiga ega xodim oʻz obyektlari boʻyicha tahlilni koʻradi.

### Nega oʻtgan yil bilan taqqoslash yoʻq?

Taqqoslash faqat ikkala yil ham toʻliq toʻldirilganda koʻrsatiladi. Ulardan biri toʻliq boʻlmaguncha taqqoslash notoʻgʻri xulosaga olib kelardi.

### Hisobotning oldingi versiyalari yoʻqolib ketadimi?

Yoʻq. Barcha versiyalar «Hisobot versiyalari» roʻyxatida qoladi va har birini PDF va DOCX formatida yuklab olish mumkin. «Maʼlumot toʻliq» yoki «Toʻliq boʻlmagan maʼlumot» belgisi versiya qanday maʼlumotlarga asoslanganini koʻrsatadi.